The three examples you requested are particularly important in the context of the maritime jurisdiction disputes between Türkiye and Greece. This is because international judicial decisions distinguish between recognition of an island's sovereignty and the extent to which that island is given effect in the delimitation of territorial waters, the continental shelf and the Exclusive Economic Zone (EEZ).
First, an important clarification:
In 1953, the International Court of Justice (ICJ) ruled on sovereignty over the Minquiers and Ecrehos groups of islands in the Channel Islands region.
The delimitation of the seabed in the same region was subsequently decided in 1977, not by the ICJ, but by an Arbitration Tribunal between the United Kingdom and France.
The Bangladesh– Myanmar dispute was decided by the International Tribunal for the Law of the Sea (ITLOS) in 2012.
Regarding the Italian islands facing Libya, there are probably two separate examples being conflated: the 1971 Italy– Tunisia agreement and the 1985 ICJ judgment in the Libya–Malta case.
This distinction matters because these decisions demonstrate that the capacity of islands to generate maritime zones is not unlimited.
There are two separate legal decisions here.
Case: France v. United Kingdom
Court: International Court of Justice (ICJ)
Dispute: Sovereignty over the Minquiers and Ecrehos groups of small islands, located relatively close to the French coast.
Geographical situation:
The Ecrehos group is approximately 3.9 nautical miles from Jersey and 6.6 nautical miles from the French coast.
The Minquiers group lies south of Jersey, approximately 16.2 nautical miles from the French coast.
France claimed historical sovereignty over these islands. The United Kingdom, meanwhile, presented evidence of long- standing and effective sovereign administration by the authorities of Jersey.
The Court's decision:
On 17 November 1953, the Court unanimously ruled that sovereignty over both groups of islands belonged to the United Kingdom.
The Court particularly considered:
The exercise of administrative and judicial authority.
Taxation and local government activities.
Fishing and other economic activities.
Long-standing and peaceful displays of sovereignty.
An important point here is that, despite the islands' proximity to the French coast, the Court did not consider geographical proximity alone decisive in determining sovereignty.
Official judgment: ICJ – Minquiers and Ecrehos, 1953, full judgment
This decision is considerably more important than the 1953 judgment in the context of the Türkiye–Greece dispute.
Dispute: The United Kingdom's claim to continental shelf rights around the Channel Islands (Jersey and Guernsey) and France's competing claims.
The United Kingdom wanted the islands to generate their normal coastal effect in continental shelf delimitation.
France argued that the islands' close proximity to its coast, together with the geographical configuration of the mainland coasts, required their effect to be restricted.
The Arbitration Tribunal's decision:
The Tribunal essentially adopted a median- line approach between the mainland coasts in the English Channel.
However, it did not grant the Channel Islands full continental shelf effect.
Instead:
A 12-nautical- mile zone was granted around Jersey and Guernsey.
Beyond that 12- nautical-mile limit, to the north and west of the islands, the seabed was allocated to France.
Consequently, the islands were effectively left within an enclave surrounded by French continental shelf areas.
In other words, British sovereignty over the islands was recognised, but that sovereignty did not automatically grant the United Kingdom all the continental shelf surrounding them.
The principle demonstrated by this decision is:
Even where sovereignty over an island is undisputed, that island is not necessarily entitled to full effect in maritime delimitation against the mainland coasts.
This does not eliminate the island's legal status. It demonstrates that its effect may be reduced when delimiting overlapping maritime areas in an equitable manner.
Sources:
Date of judgment: 14 March 2012
Court: International Tribunal for the Law of the Sea (ITLOS)
Case: Bangladesh v. Myanmar – Bay of Bengal
This is one of the clearest examples demonstrating that islands can receive different legal effects in maritime delimitation.
St. Martin's Island belongs to Bangladesh.
However, the island is also located relatively close to the coast of Myanmar.
The island is situated:
Southeast of mainland Bangladesh.
Northwest of the Myanmar coast.
Within the area where the maritime jurisdiction claims of the two countries overlap.
Myanmar argued that taking the island into account in maritime delimitation would disproportionately restrict its maritime area.
Bangladesh maintained that the island belonged to it and should therefore be taken into account when determining maritime zones.
The Tribunal adopted two different approaches:
Territorial Sea
St. Martin's Island was given full effect in the delimitation of the territorial sea. The island was taken into account in determining the 12- nautical-mile territorial sea boundary.
Exclusive Economic Zone and Continental Shelf
The Tribunal gave St. Martin's Island zero effect in the delimitation of the EEZ and continental shelf between the two countries.
The reasoning was based on the island's proximity to the Myanmar coast and the possibility that it would disproportionately alter an equitable delimitation between the mainland coasts.
Thus, while the Tribunal recognised the island's sovereignty and its right to generate a territorial sea, it excluded the island from consideration in delimiting the wider maritime zones.
Its significance for Türkiye:
This judgment demonstrates that an island may receive:
Full effect in the territorial sea.
Zero effect in the EEZ.
Zero effect in the continental shelf delimitation.
In other words, an island's entitlement to a 12-nautical- mile territorial sea does not automatically mean that it is entitled to a 200- nautical-mile EEZ or continental shelf.
Official sources:
Here I need to make an important geographical correction: the Italian islands in question are located close to the coast of Tunisia, not Libya.
These islands are:
Pantelleria
Lampedusa
Linosa
Lampione
The continental shelf delimitation agreement between Italy and Tunisia was signed on 20 August 1971 and entered into force on 6 December 1978.
This agreement is particularly noteworthy in the context of the Türkiye–Greece dispute.
A median line was established primarily on the basis of the mainland coasts of the two countries.
However, the Italian islands were not allowed to shift this median line in Italy's favour.
Article 1 of the agreement excluded Pantelleria, Lampedusa, Linosa and Lampione from the general median- line calculation.
|
Italian island |
Effect recognised in delimitation |
|---|---|
|
Pantelleria |
13-nautical-mile radius |
|
Lampedusa |
13-nautical-mile radius |
|
Linosa |
13-nautical-mile radius |
|
Lampione |
12-nautical-mile radius |
Under this arrangement, the Italian islands were not rendered completely ineffective. However, they were not treated as equivalent to mainland coasts in their maritime delimitation with Tunisia.
Italy retained sovereignty over its islands, while their effects on the delimitation of the seabed were significantly restricted.
Another noteworthy consequence of the agreement was the allocation of approximately 30,000 km² of continental shelf area to Tunisia. According to the Italian government's official explanation, this area is associated with the area that might otherwise have fallen to Italy had the Pelagie Islands been given their full median-line effect.
Sources:
This is another important case that may have been confused with Italy–Libya, although Malta was one of the actual parties.
Date of judgment: 3 June 1985
Court: International Court of Justice (ICJ)
Case: Libya v. Malta – Continental Shelf
The dispute concerned the delimitation of the continental shelf between Libya and Malta, including Malta's geographical position and the effect of its islands.
Malta is an island state located north of Libya.
Libya argued that a median line between the two countries would allocate too much continental shelf to Malta.
Malta, on the other hand, argued that the principle of equidistance should be applied.
The Court concluded that applying a purely geometrical median line would not necessarily produce an equitable result.
In particular, it considered:
Libya's long mainland coastline.
Malta's status as an island state.
The coastline lengths and geographical positions of the two countries.
The overall geographical configuration of the relevant coasts.
Ultimately, the initial equidistance line was shifted northwards, closer to Malta, leaving a larger continental shelf area to Libya.
In its reasoning, the Court made a particularly interesting hypothetical observation:
Had Malta belonged to Italy, the delimitation between Libya and Italy would have taken account of the mainland coast of Sicily together with the geographical position of the Maltese islands.
Since Malta was an independent state, the Court considered that its independence should not place it in a worse position with regard to continental shelf delimitation.
This approach demonstrates how important geography and the overall configuration of coastlines are in maritime delimitation.
However, this judgment is not a direct decision concerning Italian islands opposite Libya.
Source: ICJ – Libya/Malta, 1985, official judgment
I believe the most important aspects of all these examples become clear here.
|
Dispute |
Judicial body |
Effect of the island or islands on maritime jurisdiction |
|---|---|---|
|
Minquiers–Ecrehos (1953) |
ICJ |
Sovereignty awarded to the United Kingdom |
|
United Kingdom– France (1977) |
Arbitration Tribunal |
Channel Islands received a 12- mile enclave |
|
Bangladesh–Myanmar (2012) |
ITLOS |
Full effect in territorial sea; zero effect in EEZ and continental shelf |
|
Italy–Tunisia (1971) |
Bilateral agreement |
Limited effect for Italian islands: 12–13 miles |
|
Libya–Malta (1985) |
ICJ |
Equidistance line shifted northwards in Libya's favour |
Five fundamental legal conclusions can be drawn from these examples.
1. Island sovereignty and maritime jurisdiction are not the same thing.
Even when it is definitively established which country an island belongs to, that island is not necessarily entitled to full effect in the delimitation of the EEZ and continental shelf.
2. The geographical position of mainland coastlines is extremely important.
Particularly where opposite or adjacent mainland coasts exist, small islands may not be allowed to alter the delimitation disproportionately.
3. Islands can receive different effects in different maritime zones.
The Bangladesh–Myanmar judgment is the clearest example. Full effect in territorial waters, but zero effect in the EEZ and continental shelf.
4. Small islands are not necessarily required to be ignored completely.
The Italy–Tunisia agreement is a concrete example of islands being granted limited maritime zones of 12–13 nautical miles.
5. Every dispute is assessed according to its own geographical circumstances.
None of these decisions says that Greek islands must automatically receive zero effect. However, they also demonstrate that Greece's position that all its islands must generate full maritime zones equivalent to mainland territories is not an uncontested rule of international law.
Meis is one of the most striking geographical examples in the Türkiye–Greece dispute.
Meis:
Is approximately 2 km from the Turkish coast at Kaş.
Is considerably distant from mainland Greece.
Lies southeast of Rhodes and other Greek islands.
Is situated opposite Türkiye's Mediterranean coastline.
Greece argues that Meis, as an island, generates maritime zones.
Türkiye, on the other hand, argues that because Meis lies directly off the Anatolian coast, granting it full effect in continental shelf and EEZ delimitation would be inequitable.
The three examples discussed above are particularly relevant:
Jersey: Even where sovereignty is recognised, the island's continental shelf effect can be restricted.
St. Martin's Island: Territorial sea rights can be preserved while EEZ and continental shelf effects are reduced to zero.
Italy–Tunisia: Islands can be granted limited maritime zones.
However, Meis is not identical to any of these examples. Its inhabited status, legal character as an island and geographical position between Türkiye and Greece must be assessed separately.
These decisions provide important legal arguments that Türkiye can invoke within the framework of international law.
In particular, the following legal principle deserves emphasis:
Recognition of sovereignty over an island does not require all the maritime areas surrounding that island to be allocated to the same state.
The objective of delimitation under international maritime law is not merely a geometrical calculation, but the achievement of an equitable result.
For this reason, Türkiye's position should not rely solely on Meis's geographical location. It is important to consider the length of mainland coastlines, the overall geographical configuration of opposite coasts, proportionality and relevant international judicial decisions.
For the next stage of this research, I particularly recommend adding the ICJ's 1982 Tunisia–Libya judgment and the 2009 Romania– Ukraine judgment to this dossier. Both are important precedents for assessing the effect of small islands and islets in maritime delimitation. The Romania– Ukraine judgment, in particular, examined the effect of Serpents' Island (Snake Island).
This would allow us to examine the Meis issue through a much more comprehensive comparison of international case law.
The effect of islands on continental shelf and Exclusive Economic Zone delimitation
We are adding two important international judicial decisions to the previous study. Both judgments are relevant to the assessment of maritime jurisdiction disputes between Türkiye and Greece.
In particular, we will focus on two issues:
The 1982 Tunisia– Libya judgment: The possibility of granting islands close to the mainland a half-effect in maritime delimitation.
The 2009 Romania– Ukraine judgment: The preservation of an island's territorial sea while excluding it from the substantive delimitation of the continental shelf and EEZ.
These decisions provide important examples demonstrating that islands do not necessarily have the same effect as mainland coastlines when maritime zones are delimited.
Date of judgment: 24 February 1982
Court: International Court of Justice (ICJ)
Case: Continental Shelf (Tunisia/Libyan Arab Jamahiriya)
Dispute: Delimitation of the continental shelf boundary between Tunisia and Libya.
This judgment is important because it clearly demonstrates that islands may receive only partial effect in maritime delimitation.
The dispute concerned the maritime area between Tunisia and Libya, along the North African coast.
Two geographical features were particularly important:
Djerba Island
The Kerkennah Islands
The Kerkennah Islands are located very close to the Tunisian mainland. The islands and the surrounding tidal shoals affected the geometry of maritime delimitation.
Tunisia argued that the islands and the geographical formations surrounding them should be taken into account in the delimitation.
Libya, on the other hand, argued that the islands should not be allowed to shift the delimitation line excessively to its disadvantage.
In its 1982 judgment, the Court stated that applying the geometrical equidistance method alone would not necessarily produce an equitable result in every case.
The following factors were particularly relevant to the Court's assessment:
The general direction of the mainland coastlines.
The lengths of the coastlines.
The geographical position of the islands relative to the mainland.
The shoals surrounding the Kerkennah Islands.
The need to achieve an equitable distribution of maritime areas between the parties.
Regarding the Kerkennah Islands in particular, the Court rejected the idea that they should be entirely disregarded.
However, it considered that giving the islands full effect would excessively distort the delimitation line.
The Court applied the half-effect method to the Kerkennah Islands.
The method can be explained as follows:
The first delimitation line is calculated by giving the island full effect.
The second line is calculated as if the island did not exist.
The final delimitation line is established between these two lines.
The Court adopted this approach after considering the geographical position of the Kerkennah Islands and the tidal shoals surrounding them.
Consequently, the islands were not rendered completely ineffective, but neither were they granted the same full effect as a mainland coastline.
The Court also rejected the idea that Djerba Island should be excluded from consideration.
However, it noted that other geographical factors were more decisive in the relevant section of the delimitation.
Therefore, the effect of Djerba Island was not treated in exactly the same way as the half-effect method applied to the Kerkennah Islands.
The Court ruled that delimitation should be based on equitable principles and the relevant geographical circumstances.
In particular, the reduction of the Kerkennah Islands' effect demonstrated that small islands close to the mainland do not necessarily have to be treated in the same way as mainland coastlines in maritime delimitation.
Significance for Türkiye:
This judgment is an important legal example that may be relevant when assessing Greece's maritime jurisdiction claims based on Meis and other islands.
In particular, it demonstrates the importance of jointly assessing:
The geographical position of islands.
Their distance from mainland coastlines.
The lengths of opposite coastlines.
The extent to which islands alter the delimitation line.
However, the judgment does not establish a general rule that all small islands must automatically receive half-effect. Half- effect is a delimitation technique adopted in response to specific geographical circumstances.
Official sources:
Date of judgment: 3 February 2009
Court: International Court of Justice (ICJ)
Case: Maritime Delimitation in the Black Sea (Romania v. Ukraine)
Dispute: Delimitation of the continental shelf and EEZ boundaries between Romania and Ukraine in the Black Sea.
This judgment is particularly important because it demonstrates how much influence a small island may have in maritime delimitation.
Serpents' Island (Snake Island) is a small island belonging to Ukraine.
It is situated considerably closer to the Romanian coast than to some parts of the Ukrainian mainland coastline.
Romania opposed using the island in a way that would generate additional maritime jurisdiction in Ukraine's favour.
Ukraine, on the other hand, argued that the island was under its sovereignty and should therefore be taken into account when calculating maritime zones.
The Court adopted a three-stage methodology for maritime delimitation:
Establishment of a provisional equidistance line.
Assessment of relevant geographical circumstances and special situations.
Examination of whether the resulting delimitation would create a disproportionate outcome.
The Court did not use Serpents' Island as one of the principal base points for delimiting the continental shelf and EEZ.
In particular, it did not allow the island to alter the delimitation line.
The Court determined that Serpents' Island:
Retained its 12- nautical-mile territorial sea.
Did not generate any additional effect beyond that in the delimitation of the continental shelf and EEZ.
Thus, the island retained only the effect resulting from the arc of its 12-nautical-mile territorial sea.
There is an important legal detail here:
The Court did not decide whether Serpents' Island fell under Article 121, paragraph 2 or paragraph 3, of the United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS). In other words, it did not rule on whether the island was legally a rock or an island capable of generating full maritime entitlements.
The Court concluded that this classification was unnecessary for the particular delimitation before it.
The Court preserved Ukraine's 12-nautical-mile territorial sea around Serpents' Island.
However, it did not adjust the continental shelf and EEZ delimitation outside this area on account of the island's presence.
As a result, a single maritime boundary was established between Romania and Ukraine.
The Court also compared the ratio of the two countries' coastline lengths with the ratio of the maritime areas allocated to them, concluding that the delimitation did not produce excessive disproportionality.
Significance for Türkiye:
This judgment is particularly noteworthy in the context of the Meis/Kastellorizo dispute.
It demonstrates that:
An island's sovereignty may be recognised.
Its 12-nautical-mile territorial sea may be preserved.
Nevertheless, the island need not be treated like mainland territory in continental shelf and EEZ delimitation.
The presence of the island may be considered insufficient to justify shifting the provisional equidistance line.
However, this judgment does not mean that Meis would automatically receive zero effect. The geographical and legal characteristics of Serpents' Island and Meis are not identical.
Official sources:
When these two judgments are considered alongside the previous examples involving Jersey, Bangladesh–Myanmar and Italy– Tunisia, the following picture emerges:
|
Case |
Island |
Territorial sea |
Continental shelf / EEZ |
|---|---|---|---|
|
United Kingdom– France (1977) |
Jersey and Guernsey |
12 miles |
Limited, enclave effect |
|
Bangladesh–Myanmar (2012) |
St. Martin's Island |
Full effect |
Zero effect |
|
Italy–Tunisia (1971) |
Pelagie Islands and Pantelleria |
Limited areas under the agreement |
Special 12–13- mile arrangements |
|
Tunisia–Libya (1982) |
Kerkennah Islands |
Judgment primarily concerned continental shelf |
Half-effect |
|
Romania–Ukraine (2009) |
Serpents' Island |
12-nautical-mile territorial sea |
No effect beyond that |
Note: The 12– 13-nautical-mile arrangements in the Italy–Tunisia agreement should be understood as a special feature of the continental shelf delimitation geometry under that agreement, not as a general provision governing the islands' territorial seas.
Bu beş örnek birlikte değerlendirildiğinde uluslararası deniz hukukunda üç farklı yaklaşım öne çıkıyor:
Tam etki: Adanın deniz sınırlandırmasında normal coğrafi etkisinin dikkate alınması.
Kısmi etki: Adanın sınırlandırmaya katkısının yarıya indirilmesi veya özel bir alanla sınırlandırılması.
Sıfır etki: Adanın, karasuları dışında kalan MEB ve kıta sahanlığı sınırlandırmasında dikkate alınmaması.
Türkiye açısından özellikle şu üç kararın birlikte değerlendirilmesi önemlidir:
|
Karar |
Türkiye'nin kullanabileceği temel hukuki argüman |
|---|---|
|
Tunus–Libya (1982) |
Küçük adalara yarım etki verilebilir. |
|
Romanya–Ukrayna (2009) |
Ada, 12 millik karasularını korurken MEB ve kıta sahanlığı sınırlandırmasında etkisiz bırakılabilir. |
|
Bangladeş–Myanmar (2012) |
Karasularında tam etki tanınan bir ada, MEB ve kıta sahanlığı bakımından sıfır etki alabilir. |
Bu kararlar, Türkiye'nin Meis konusunda ileri sürdüğü hakkaniyete dayalı sınırlandırma yaklaşımını destekleyen önemli içtihat örnekleridir.
Ancak önemli bir hukuki ayrıntıyı gözden kaçırmamak gerekir: UAD kararları, bütün küçük adaların aynı şekilde değerlendirileceğini söylemez. Her uyuşmazlığın coğrafi koşulları, kıyıların konumu, uzunlukları ve sınırlandırmanın ortaya çıkaracağı sonuçlar ayrı ayrı değerlendirilir.
Dolayısıyla Türkiye'nin hukuki savunması için en güçlü yaklaşım, tek bir karara dayanmak yerine bu içtihatların ortak ilkelerini bir araya getirmektir.
Temel savunma ilkesi:
Bir adanın egemenliği ile o adanın deniz yetki alanı sınırlandırmasında sahip olacağı etki birbirinden ayrı hukuki meselelerdir. Egemenlik hakkı, karşı kıyı devletinin deniz alanlarını orantısız biçimde daraltacak sınırsız bir deniz yetki alanı hakkı doğurmaz.
When these five examples are considered together, three different approaches emerge in international maritime law:
Full effect: The island's normal geographical effect is taken into account in maritime delimitation.
Partial effect: The island's contribution to delimitation is reduced by half or restricted to a specially defined area.
Zero effect: The island is disregarded in the delimitation of the EEZ and continental shelf beyond its territorial sea.
For Türkiye, the combined assessment of the following three judgments is particularly important:
|
Judgment |
Main legal argument available to Türkiye |
|---|---|
|
Tunisia–Libya (1982) |
Small islands may receive half-effect. |
|
Romania–Ukraine (2009) |
An island may retain its 12- nautical-mile territorial sea while having no effect on EEZ and continental shelf delimitation. |
|
Bangladesh–Myanmar (2012) |
An island granted full effect in the territorial sea may receive zero effect in the EEZ and continental shelf. |
These judgments provide important precedents supporting Türkiye's position that maritime delimitation concerning Meis should be based on equitable principles.
However, an important legal qualification must not be overlooked: ICJ judgments do not establish that all small islands must be treated identically. The geographical circumstances of each dispute, the positions and lengths of coastlines, and the consequences of delimitation must be assessed individually.
Consequently, the strongest legal approach for Türkiye would be to combine the common principles emerging from these precedents rather than rely on a single judgment.
The fundamental principle of the argument:
Sovereignty over an island and the effect that island receives in maritime delimitation are separate legal questions. Sovereignty does not create an unlimited entitlement to maritime zones that would disproportionately restrict the maritime areas of an opposite coastal State.
Primary judicial documents – Official ICJ archive
Legal qualification: These decisions are precedents concerning particular geographical circumstances, not interchangeable rulings that automatically determine the outcome of the Türkiye–Greece dispute. The relevant principles must be applied to the actual geography and applicable law of the Eastern Mediterranean.
----------------------
İstediğiniz üç örnek, Türkiye–Yunanistan deniz yetki alanları tartışması açısından oldukça önemli. Çünkü uluslararası yargı kararlarında bir adanın egemenliğinin tanınması ile o adaya kıta sahanlığı veya münhasır ekonomik bölge (MEB) sınırlandırmasında ne ölçüde etki tanınacağı birbirinden farklı hukuki meselelerdir.
Öncelikle bir kavram düzeltmesi yapayım:
Jersey ve çevresindeki kayalıklar konusunda 1953'te Uluslararası Adalet Divanı (UAD) egemenlik kararı verdi.
Aynı bölgenin deniz yatağı sınırlandırması ise 1977'de UAD tarafından değil, İngiltere– Fransa Tahkim Mahkemesi tarafından karara bağlandı.
Bangladeş–Myanmar uyuşmazlığını Uluslararası Deniz Hukuku Mahkemesi (ITLOS) 2012'de karara bağladı.
İtalya'nın Libya karşısındaki adaları konusunda ise muhtemelen iki ayrı örneği birbirine karıştırıyoruz: İtalya– Tunus 1971 anlaşması ve Libya–Malta 1985 UAD kararı.
Bu ayrım önemli. Çünkü söz konusu kararlar, adaların deniz yetki alanı yaratma kapasitesinin sınırsız olmadığını gösteriyor.
Burada iki ayrı hukuki karar var.
Dava: Fransa / Birleşik Krallık
Mahkeme: Uluslararası Adalet Divanı
Uyuşmazlık: Fransa kıyılarına oldukça yakın olan Minquiers ve Ecrehos adacıklarının egemenliği.
Coğrafi durum:
Ecrehos grubu, Jersey'e yaklaşık 3,9 deniz mili, Fransa kıyılarına yaklaşık 6,6 deniz mili uzaklıktadır.
Minquiers grubu, Jersey'in güneyinde, Fransa kıyılarından yaklaşık 16,2 deniz mili uzaklıktadır.
Fransa, bu adacıklar üzerinde tarihî egemenlik iddiasında bulundu. İngiltere ise Jersey yönetiminin uzun süreli ve fiilî egemenlik uygulamalarını kanıt olarak sundu.
Divanın kararı:
17 Kasım 1953'te Divan oybirliğiyle her iki ada grubunun egemenliğinin Birleşik Krallık'a ait olduğuna karar verdi.
Kararda özellikle şu unsurlar dikkate alındı:
İdari ve adli yetki kullanımı.
Vergilendirme ve yerel yönetim faaliyetleri.
Balıkçılık ve diğer ekonomik faaliyetler.
Uzun süreli ve barışçıl egemenlik uygulamaları.
Burada dikkat edilmesi gereken nokta: Divan, adaların Fransa kıyılarına yakınlığına rağmen egemenlik konusunda coğrafi yakınlığı tek başına belirleyici kabul etmedi.
Resmî karar: UAD – Minquiers ve Ecrehos, 1953, tam karar metni
Bu karar, Türkiye– Yunanistan tartışması bakımından 1953 kararından çok daha önemli.
Uyuşmazlık: İngiltere'nin Manş Denizi'ndeki Channel Islands (Jersey ve Guernsey çevresi) üzerinden kıta sahanlığı talebi ile Fransa'nın karşı talepleri.
İngiltere, adaların kıta sahanlığı sınırlandırmasında normal kıyı etkisi yaratmasını istiyordu.
Fransa ise adaların kendi kıyılarına çok yakın konumunu ve ana karaların karşılıklı coğrafi durumunu dikkate alarak adaların etkisinin sınırlandırılması gerektiğini savunuyordu.
Tahkim mahkemesinin kararı:
Mahkeme, Manş Denizi'nde esas itibarıyla ana karalar arasında orta hat yaklaşımını benimsedi.
Ancak Channel Islands'a tam kıta sahanlığı etkisi vermedi.
Bunun yerine:
Jersey ve Guernsey çevresinde 12 deniz millik bir alan tanındı.
Bu adaların kuzeyinde ve batısında 12 millik sınırın ötesindeki deniz yatağı Fransa'ya bırakıldı.
Böylece adalar, Fransa'nın kıta sahanlığı içerisinde bir tür çevrelenmiş alan (enclave) durumunda kaldı.
Başka bir ifadeyle İngiltere'nin adalar üzerindeki egemenliği kabul edildi; fakat bu egemenlik, adaların çevresindeki bütün kıta sahanlığını İngiltere'ye kazandırmadı.
Bu kararın ortaya koyduğu yaklaşım şudur:
Bir adanın egemenliği tartışmasız olsa bile, deniz yetki alanı sınırlandırmasında ana kara kıyıları karşısında tam etki görmesi zorunlu değildir.
Bu, adaların hukuki varlığını ortadan kaldırmaz. Yalnızca karşılıklı deniz alanlarının hakkaniyetli sınırlandırılmasında etkilerinin azaltılabileceğini gösterir.
Kaynaklar:
Karar tarihi: 14 Mart 2012
Mahkeme: Uluslararası Deniz Hukuku Mahkemesi (ITLOS)
Dava: Bangladesh / Myanmar – Bay of Bengal
Bu karar, adaların deniz yetki alanı sınırlandırmasında farklı hukuki etkilere sahip olabileceğini en açık biçimde gösteren örneklerden biridir.
St. Martin Adası Bangladeş'e aittir.
Ancak ada, Myanmar kıyılarına da oldukça yakındır.
Ada:
Bangladeş ana karasının güneydoğusunda,
Myanmar kıyılarının kuzeybatısında,
İki ülkenin karşılıklı deniz yetki alanlarının kesiştiği bölgede bulunmaktadır.
Myanmar, adanın deniz sınırlandırmasında dikkate alınmasının kendi deniz alanını orantısız biçimde daraltacağını savundu.
Bangladeş ise adanın kendisine ait olduğunu ve deniz yetki alanlarının hesaplanmasında dikkate alınması gerektiğini ileri sürdü.
Mahkeme iki farklı yaklaşım benimsedi:
Karasuları (territorial sea)
St. Martin Adası, karasularının sınırlandırılmasında tam etkiye sahip kabul edildi. Ada, 12 deniz millik karasuları sınırlandırmasında esas alındı.
Münhasır ekonomik bölge ve kıta sahanlığı
Mahkeme, St. Martin Adası'na iki ülke arasındaki MEB ve kıta sahanlığı sınırlandırmasında sıfır etki verdi.
Bu kararın gerekçesi, adanın Myanmar kıyılarına yakınlığı ve ana kara kıyıları arasında çizilecek hakkaniyetli sınırlandırma çizgisini orantısız biçimde değiştirme ihtimaliydi.
Dolayısıyla mahkeme, adanın egemenliğini ve karasuları oluşturma hakkını kabul ederken, daha geniş deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasında adayı hesaba katmadı.
Türkiye açısından önemi:
Bu karar, bir adanın:
Karasularına tam etki,
MEB'e sıfır etki,
Kıta sahanlığına sıfır etki
alabileceğini somut olarak ortaya koyuyor.
Yani bir adanın 12 millik karasuyuna sahip olması, otomatik olarak 200 millik MEB veya kıta sahanlığı kazanacağı anlamına gelmiyor.
Resmî kaynaklar:
Burada önemli bir düzeltme yapmam gerekiyor: Sözünü ettiğiniz İtalyan adaları Libya kıyılarına değil, esas itibarıyla Tunus kıyılarına yakın konumdadır.
Bunlar:
Pantelleria
Lampedusa
Linosa
Lampione
İtalya ile Tunus arasındaki kıta sahanlığı sınırlandırma anlaşması 20 Ağustos 1971'de imzalandı ve 6 Aralık 1978'de yürürlüğe girdi.
Bu anlaşma, Türkiye– Yunanistan meselesi bakımından son derece dikkat çekicidir.
İki ülke arasında ana kara kıyıları esas alınarak orta hat oluşturuldu.
Ancak İtalyan adalarının bu orta hattı kendi lehlerine değiştirmesine izin verilmedi.
Anlaşmanın 1. maddesi, Pantelleria, Lampedusa, Linosa ve Lampione adalarını genel orta hat hesabının dışında tuttu.
|
İtalyan adası |
Sınırlandırmada tanınan etki |
|---|---|
|
Pantelleria |
13 deniz mili yarıçaplı alan |
|
Lampedusa |
13 deniz mili yarıçaplı alan |
|
Linosa |
13 deniz mili yarıçaplı alan |
|
Lampione |
12 deniz mili yarıçaplı alan |
Bu düzenlemeyle İtalyan adaları tamamen etkisiz bırakılmadı; ancak Tunus karşısında ana kara kıyıları gibi değerlendirilmedi.
İtalya'nın kendi adaları üzerindeki egemenliği korunurken, bu adaların deniz yatağı üzerindeki sınırlandırma etkileri önemli ölçüde sınırlandırıldı.
Anlaşmanın bir başka dikkat çekici sonucu, Tunus'a yaklaşık 30.000 km² büyüklüğünde bir kıta sahanlığı alanı bırakılmasıdır. İtalya'nın resmî açıklamasına göre bu alan, Pelagie adalarının tam orta hat etkisi kazanması durumunda İtalya'ya düşebilecek alanla ilişkilidir.
Kaynaklar:
Bu da İtalya– Libya diye hatırlanabilecek, ancak taraflarından biri Malta olan önemli bir karardır.
Karar tarihi: 3 Haziran 1985
Mahkeme: Uluslararası Adalet Divanı
Dava: Libya / Malta – Kıta Sahanlığı
Libya ile Malta arasındaki kıta sahanlığı sınırlandırması uyuşmazlığında Malta'nın coğrafi konumu ve adalarının etkisi ele alındı.
Malta, Libya'nın kuzeyinde bulunan bir ada devletidir.
Libya, iki ülke arasındaki sınırlandırmada orta hattın Malta lehine fazla alan yaratacağını savundu.
Malta ise eşit uzaklık ilkesinin esas alınmasını istedi.
Divan, yalnızca geometrik orta hattı uygulamanın hakkaniyetli bir sonuç vermeyeceğini değerlendirdi.
Özellikle:
Libya'nın uzun ana kara kıyısı,
Malta'nın ada devleti olması,
İki ülkenin kıyı uzunlukları ve coğrafi konumu,
İlgili kıyıların genel coğrafi görünümü
dikkate alındı.
Sonuçta başlangıçta çizilen eşit uzaklık çizgisi Malta'ya daha yakın olacak şekilde kuzeye kaydırıldı. Böylece Libya'ya daha geniş kıta sahanlığı alanı bırakıldı.
Divan gerekçesinde dikkat çekici bir varsayımsal değerlendirme yaptı:
Malta'nın İtalya'ya ait olduğu varsayılsaydı, Libya ile İtalya arasındaki sınırlandırmada Sicilya'nın ana kara kıyısı ve Malta adalarının konumu birlikte dikkate alınacaktı.
Malta bağımsız bir devlet olduğundan, bağımsızlığının onu kıta sahanlığı bakımından daha kötü bir duruma düşürmemesi gerektiği belirtildi.
Bu yaklaşım, coğrafyanın ve kıyıların genel konumunun sınırlandırmada ne kadar önemli olduğunu gösteriyor.
Ancak bu karar, İtalya'nın Libya karşısındaki adalarına doğrudan verilmiş bir karar değildir.
Kaynak: UAD – Libya/Malta, 1985, resmî karar
Bence bütün örneklerin en önemli tarafı burada ortaya çıkıyor.
|
Uyuşmazlık |
Yargı organı |
Ada veya adaların deniz yetki alanındaki etkisi |
|---|---|---|
|
Minquiers–Ecrehos (1953) |
UAD |
Egemenlik İngiltere'ye verildi |
|
İngiltere–Fransa (1977) |
Tahkim |
Channel Islands'a 12 mil çevrelenmiş alan |
|
Bangladeş–Myanmar (2012) |
ITLOS |
Karasularına tam, MEB ve kıta sahanlığına sıfır etki |
|
İtalya–Tunus (1971) |
İkili anlaşma |
İtalyan adalarına 12–13 mil sınırlı etki |
|
Libya–Malta (1985) |
UAD |
Eşit uzaklık çizgisi Libya lehine kuzeye kaydırıldı |
Bu örneklerden hareketle beş temel hukuki sonuç çıkarılabilir.
1. Adaların egemenliği ile deniz yetki alanı etkisi aynı şey değildir.
Bir adanın hangi devlete ait olduğu kesinleşmiş olsa bile, bu adanın MEB ve kıta sahanlığı sınırlandırmasında tam etki alması zorunlu değildir.
2. Ana kara kıyılarının coğrafi konumu çok önemlidir.
Özellikle karşılıklı veya bitişik ana kara kıyıları bulunduğunda, küçük adaların sınırlandırmayı orantısız biçimde değiştirmesine izin verilmeyebilir.
3. Adalar farklı deniz alanlarında farklı etki görebilir.
Bangladeş–Myanmar kararı bunun en açık örneğidir. Karasularında tam etki, MEB ve kıta sahanlığında sıfır etki.
4. Küçük adalar tamamen yok sayılmak zorunda değildir.
İtalya–Tunus anlaşmasında adalara 12–13 millik alan bırakılması, bunun somut örneğidir.
5. Her uyuşmazlık kendi coğrafyasına göre değerlendirilir.
Bu kararların hiçbiri Yunan adalarının otomatik olarak sıfır etki alması gerektiğini söylemez. Ancak Yunanistan'ın bütün adalarının ana kara gibi tam deniz yetki alanı oluşturması gerektiği iddiasının da uluslararası hukukta tartışmasız bir kural olmadığını gösterir.
Türkiye–Yunanistan uyuşmazlığının en çarpıcı coğrafi örneklerinden biri Meis'tir.
Meis:
Türkiye'nin Kaş kıyılarına yaklaşık 2 km uzaklıktadır.
Yunanistan ana karasına oldukça uzaktır.
Rodos ve diğer Yunan adalarının güneydoğusunda bulunmaktadır.
Türkiye'nin Akdeniz'e açılan kıyıları karşısında yer almaktadır.
Yunanistan, Meis'in bir ada olarak deniz yetki alanı oluşturduğunu savunuyor.
Türkiye ise Meis'in Anadolu kıyılarının hemen önünde bulunması nedeniyle, kıta sahanlığı ve MEB sınırlandırmasında tam etki almasının hakkaniyete aykırı olacağını savunuyor.
Burada yukarıdaki üç örnek özellikle önem kazanıyor:
Jersey: Egemenlik kabul edilmesine rağmen kıta sahanlığı etkisi sınırlandırılabiliyor.
St. Martin: Karasuları hakkı korunurken MEB ve kıta sahanlığı etkisi sıfırlanabiliyor.
İtalya–Tunus: Adalara sınırlı deniz yetki alanı bırakılabiliyor.
Ancak Meis'in durumu bu örneklerin hiçbirisiyle birebir aynı değildir. Özellikle Meis'in yerleşim durumu, ada niteliği ve Türkiye ile Yunanistan arasındaki coğrafi konumu ayrıca değerlendirilmelidir.
Bu kararlar, Türkiye'nin uluslararası hukuk çerçevesinde kullanabileceği önemli argümanlar sunuyor.
Özellikle şu hukuki yaklaşımın altını çizmek gerekir:
Bir adanın egemenliğinin tanınması, o adanın çevresindeki bütün deniz alanlarının da aynı devlete bırakılmasını gerektirmez.
Uluslararası deniz hukukunda sınırlandırmanın amacı, geometrik bir hesaplamadan ziyade hakkaniyete uygun bir sonuç elde etmektir.
Bu nedenle Türkiye'nin savunmasının yalnızca Meis'in coğrafi konumuna değil, ana kara kıyılarının uzunluğuna, karşılıklı kıyıların genel coğrafi görünümüne, orantılılığa ve ilgili uluslararası yargı kararlarına dayanması önemlidir.
Bir sonraki incelemede özellikle UAD'nin 1982 Tunus–Libya kararını ve 2009 Romanya–Ukrayna kararını da bu dosyaya eklemeyi öneriyorum. Bunlar, küçük adaların ve adacıkların deniz sınırlandırmasındaki etkisini değerlendirmek bakımından çok önemli iki emsal. Romanya–Ukrayna kararında özellikle Yılan Adası'nın etkisi tartışılmıştır. Böylece Meis meselesini çok daha güçlü bir içtihat karşılaştırmasıyla inceleyebiliriz.
Adaların kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge sınırlandırmasındaki etkileri
Önceki incelemeye iki önemli uluslararası yargı kararını ekliyoruz. Her iki karar da Türkiye– Yunanistan deniz yetki alanları uyuşmazlığının değerlendirilmesi bakımından önemlidir.
Özellikle şu iki konu üzerinde duracağız:
1982 Tunus– Libya kararı: Kıyıya yakın adaların sınırlandırmada yarım etki alabilmesi.
2009 Romanya– Ukrayna kararı: Bir adanın karasuları korunurken kıta sahanlığı ve MEB sınırlandırmasında esas alınmaması.
Bu kararlar, adaların deniz yetki alanları bakımından her durumda ana kara kıyılarıyla aynı etkiye sahip olmadığını gösteren önemli örneklerdir.
Karar tarihi: 24 Şubat 1982
Mahkeme: Uluslararası Adalet Divanı (UAD)
Dava: Continental Shelf (Tunisia/Libyan Arab Jamahiriya)
Uyuşmazlık: Tunus ve Libya arasında kıta sahanlığı sınırının belirlenmesi.
Bu karar, adaların deniz yetki alanı sınırlandırmasında kısmi etki alabileceğini açıkça ortaya koyması bakımından önemlidir.
Uyuşmazlık, Kuzey Afrika kıyılarında, Tunus ile Libya arasındaki deniz alanıyla ilgiliydi.
Özellikle iki coğrafi unsur öne çıkıyordu:
Cerbe (Djerba) Adası
Kerkennah Adaları
Kerkennah Adaları, Tunus ana karasına oldukça yakın bir konumdaydı. Adalar ve çevrelerindeki gelgit sırasında ortaya çıkan sığlıklar, deniz sınırlandırmasının geometrisini etkiliyordu.
Tunus, adaların ve çevresindeki coğrafi oluşumların sınırlandırmada dikkate alınmasını savunuyordu.
Libya ise adaların sınırlandırma çizgisini kendi aleyhine aşırı biçimde değiştirmemesi gerektiğini ileri sürüyordu.
Divan, 1982 kararında yalnızca geometrik eşit uzaklık yönteminin uygulanmasının her durumda hakkaniyetli sonuç vermeyeceğini belirtti.
Mahkemenin değerlendirmesinde şu unsurlar öne çıktı:
Ana kara kıyılarının genel yönü.
Kıyı uzunlukları.
Adaların ana karaya göre konumu.
Kerkennah Adaları'nın çevresindeki sığlıklar.
Taraflar arasında hakkaniyetli bir deniz alanı dağılımı sağlanması.
Özellikle Kerkennah Adaları konusunda Divan, adaların tamamen yok sayılmasını kabul etmedi.
Ancak adaların tam etkisinin sınırlandırma çizgisini aşırı biçimde değiştireceğini değerlendirdi.
Divan, Kerkennah Adaları için half-effect (yarım etki) yöntemini uyguladı.
Bu yöntem şu şekilde açıklanabilir:
İlk sınırlandırma çizgisi, ada tamamen dikkate alınarak hesaplanır.
İkinci çizgi, ada hiç yokmuş gibi hesaplanır.
Son sınırlandırma çizgisi, bu iki çizginin arasında belirlenir.
Mahkeme, Kerkennah Adaları'nın coğrafi konumunu ve çevresindeki gelgit sığlıklarını dikkate alarak bu yaklaşımı benimsedi.
Böylece adalar tamamen etkisiz bırakılmadı; fakat ana kara kıyısı gibi tam etki de kazanmadı.
Divan, Cerbe Adası'nın da değerlendirme dışında bırakılmasını kabul etmedi.
Ancak sınırlandırmanın ilgili bölümünde başka coğrafi unsurların daha belirleyici olduğunu belirtti.
Dolayısıyla Cerbe Adası'nın etkisi, Kerkennah Adaları'na uygulanan yarım etki yöntemiyle aynı şekilde ele alınmadı.
Divan, sınırlandırmanın hakkaniyet ilkelerine ve ilgili coğrafi koşullara göre yapılması gerektiğine hükmetti.
Özellikle Kerkennah Adaları'nın tam etkisinin azaltılması, kıyıya yakın küçük adaların deniz sınırlandırmasında ana kara gibi değerlendirilmesinin zorunlu olmadığını gösterdi.
Türkiye açısından önemi:
Bu karar, Yunanistan'ın Meis ve diğer adalar üzerinden ileri sürdüğü deniz yetki alanı iddialarının değerlendirilmesinde kullanılabilecek önemli bir hukuki örnektir.
Özellikle:
Adaların coğrafi konumu.
Ana kara kıyılarına uzaklığı.
Karşılıklı kıyıların uzunluğu.
Adaların sınırlandırma çizgisini ne ölçüde değiştirdiği.
gibi unsurların birlikte değerlendirilmesi gerektiğini gösterir.
Ancak karar, bütün küçük adalara otomatik olarak yarım etki verilmesini öngören genel bir kural değildir. Yarım etki, somut coğrafi koşullar nedeniyle tercih edilen bir sınırlandırma tekniğidir.
Resmî kaynaklar:
Karar tarihi: 3 Şubat 2009
Mahkeme: Uluslararası Adalet Divanı (UAD)
Dava: Maritime Delimitation in the Black Sea (Romania v. Ukraine)
Uyuşmazlık: Romanya ile Ukrayna arasında Karadeniz'deki kıta sahanlığı ve MEB sınırlarının belirlenmesi.
Bu karar, küçük bir adanın deniz yetki alanı sınırlandırmasında ne ölçüde etkili olabileceğini göstermesi bakımından özellikle önemlidir.
Yılan Adası, Ukrayna'ya ait küçük bir adadır.
Romanya kıyılarına, Ukrayna'nın ana kara kıyılarına kıyasla oldukça yakın bir konumdadır.
Romanya, adanın Ukrayna lehine deniz yetki alanı oluşturacak şekilde sınırlandırmada kullanılmasına karşı çıkıyordu.
Ukrayna ise adanın kendi egemenliği altında bulunduğunu ve deniz yetki alanı hesaplamalarında dikkate alınması gerektiğini savunuyordu.
Mahkeme, deniz sınırlandırmasında üç aşamalı yöntemi esas aldı:
Geçici eşit uzaklık çizgisinin belirlenmesi.
İlgili coğrafi koşulların ve özel durumların değerlendirilmesi.
Ortaya çıkan sonucun orantısızlık yaratıp yaratmadığının kontrol edilmesi.
Divan, Yılan Adası'nı kıta sahanlığı ve MEB sınırlandırmasında esas alınacak temel noktalar arasına koymadı.
Özellikle adanın sınırlandırma çizgisini değiştirmesine izin vermedi.
Divan, Yılan Adası'nın:
12 deniz millik karasularını koruduğunu,
Ancak kıta sahanlığı ve MEB sınırlandırmasında bunun ötesinde bir etki yaratmadığını
belirtti.
Böylece ada, deniz sınırlandırmasında yalnızca 12 deniz millik karasuları yayının oluşturduğu etkiyi korudu.
Burada önemli bir hukuki ayrıntı vardır:
Divan, Yılan Adası'nın Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'nin 121. maddesinin ikinci veya üçüncü fıkrası kapsamına girip girmediğine karar vermedi. Başka bir ifadeyle adanın hukuken kaya mı, yoksa tam deniz yetki alanı oluşturabilen bir ada mı olduğu konusunda hüküm kurmadı.
Mahkeme, somut sınırlandırma bakımından bu sınıflandırmanın gerekli olmadığı sonucuna vardı.
Divan, Ukrayna'nın Yılan Adası çevresindeki 12 deniz millik karasularını korudu.
Ancak bu alanın dışında kalan kıta sahanlığı ve MEB sınırlandırmasını adanın varlığına göre değiştirmedi.
Sonuç olarak Romanya ile Ukrayna arasında tek bir deniz sınırlandırma çizgisi oluşturuldu.
Divan ayrıca iki ülkenin kıyı uzunlukları ile kendilerine bırakılan deniz alanlarının oranlarını karşılaştırarak sınırlandırmanın aşırı bir orantısızlık yaratmadığını değerlendirdi.
Türkiye açısından önemi:
Bu karar, Meis/ Kastellorizo tartışması bakımından özellikle dikkat çekicidir.
Çünkü:
Bir adanın egemenliği kabul edilebilir.
Adanın 12 millik karasuları korunabilir.
Buna rağmen ada, kıta sahanlığı ve MEB sınırlandırmasında ana kara gibi kabul edilmeyebilir.
Adanın varlığı, geçici eşit uzaklık çizgisini değiştirmek için yeterli görülmeyebilir.
Ancak bu karar da Meis'in otomatik olarak sıfır etki alacağı anlamına gelmez. Yılan Adası ile Meis'in coğrafi ve hukuki özellikleri aynı değildir.
Resmî kaynaklar:
Önceki incelemedeki Jersey, Bangladeş–Myanmar ve İtalya– Tunus örnekleriyle birlikte değerlendirdiğimizde şu tablo ortaya çıkıyor:
|
Karar |
Ada |
Karasuları |
Kıta sahanlığı / MEB |
|---|---|---|---|
|
İngiltere–Fransa (1977) |
Jersey ve Guernsey |
12 mil |
Sınırlı, çevrelenmiş etki |
|
Bangladeş–Myanmar (2012) |
St. Martin |
Tam etki |
Sıfır etki |
|
İtalya–Tunus (1971) |
Pelagie Adaları ve Pantelleria |
Anlaşmada sınırlı alanlar |
12–13 millik özel düzenleme |
|
Tunus–Libya (1982) |
Kerkennah |
Karar esasen kıta sahanlığıyla ilgili |
Yarım etki |
|
Romanya–Ukrayna (2009) |
Yılan Adası |
12 millik karasuları |
Bunun ötesinde etki yok |
Not: İtalya– Tunus anlaşmasındaki 12–13 millik düzenleme, adaların genel karasularına ilişkin bir hüküm olarak değil, anlaşmadaki kıta sahanlığı sınırlandırmasının özel geometrisi olarak okunmalıdır.