Ülkemizde rutin olarak çiğnenen en temel hukuk ilkeleri

Aslında bu ilkelerin büyük bölümü bütün dünyada hukuk fakültelerinde anlatılan klasik Roma Hukukunda vardır.

Tarihin ilk ve en kapsamlı Medeni kanun derlemesi olan, Justinyanus Kodeksin’de de vardır.

(Codex Justinianus), Bizans İmparatoru I. Justinianus tarafından MS 6. yüzyılda (529-534) hazırlatılan, dağınık Roma hukuku kurallarını sistematik hale getiren kapsamlı bir kanunlar derlemesidir.

Tarihteki ilk medeni kanun derlemesidir, Corpus Juris Civilis (Medeni Hukuk Derlemesi).

Bizansın her bi bokunu miras alan Osmanlı maalesef kanun devleti olma ilkesini benimsememiştir.

Onun yerine Örfi Hukuk, yani geleneklere, göreneklere göre hukuk anlayışı benimsenmiştir.

Osmanlı hukukunu reforme etmek üzere Meşrutiyet döneminde yapılan düzenlemelerde ise Meşrutiyet anayasası ve medeni kanun düzenlemesine de az çok girmiştir.

Ve şimdi bütün bu düzenlemelerin de gerisindeyiz.

Açıkçası taş devrine dönmek konusunda oldukça azimliyiz.

1. Adil yargılanma hakkı

• Makul sürede yargılanma

• Savunma hakkının etkin kullanılması

• Silahların eşitliği ilkesi

• Çapraz sorgu ve tanıkla yüzleşme hakkı

2. Masumiyet karinesi ve lekelenmeme hakkı

• Suçluluğu kesinleşene kadar kişinin suçsuz sayılması

• Kamuoyu önünde peşin suçlu ilan edilmemesi

• Medya yoluyla itibarsızlaştırma eleştirileri

• Lekelenmeme hakkının korunması

3. Bağımsız ve tarafsız mahkeme ilkesi

• Yargının siyasi etkiden bağımsız olması

• Hâkim ve savcıların dış baskıdan korunması

• Yargı süreçlerinde siyasi yönlendirme iddiaları

4. Suç ve cezada kanunilik ilkesi

• Belirsiz suç tanımlarıyla geniş yorum yapılmaması

• Yorum yoluyla yeni suç kategorileri oluşturulmaması

• Soyut örgüt üyeliği yorumlarına yönelik eleştiriler

5. Gerekçeli karar ve şeffaflık ilkesi

• Kararların açık ve denetlenebilir gerekçelere dayanması

• Delillerin neden kabul veya reddedildiğinin açıklanması

6. Hukuka uygun delil ilkesi

• Hukuka aykırı elde edilen delillerin kullanılmaması

• Dijital delillerin güvenilirliğinin denetlenmesi

• Delil bütünlüğünün korunması

7. Gizli tanık ve itirafçılık uygulamalarına ilişkin tartışmalar

• Gizli tanık / gizli şahit mekanizmasının kötüye kullanılması iddiaları

• Kimliği gizlenen tanık beyanlarının aşırı belirleyici hale gelmesi eleştirileri

• İtirafçılık sisteminin baskı, pazarlık veya menfaat karşılığı yönlendirilmesi iddiaları

• İfade değişikliklerinin ödül-ceza ilişkisiyle bağlantılı olduğu eleştirileri

8. Tutuklama tedbirlerinin kullanımı

• Tutuklamanın istisna olması ilkesi

• Uzun tutukluluk yoluyla fiilî cezalandırma eleştirileri

• Kaçma veya delil karartma şüphesinin somut gerekçeye dayanması gereği

9. Orantılılık ilkesi

• Tedbir ve cezaların ölçülü olması

• Aşırı müdahaleden kaçınılması

10. Hukuki güvenlik ve öngörülebilirlik

• Vatandaşın hukuki sonuçları önceden öngörebilmesi

• Geriye dönük veya aşırı geniş yorumların sınırlandırılması

11. İfade ve örgütlenme özgürlüğü tartışmaları

• Düşünce ve ifade özgürlüğünün kriminalize edilmesi eleştirileri

• Siyasal aidiyetin dolaylı suç delili gibi değerlendirilmesi tartışmaları

12. Seçici soruşturma ve kovuşturma eleştirileri

• Benzer olaylarda farklı uygulamalar yapılması iddiaları

• Siyasi kimliğe göre farklı yargısal refleks gösterildiği eleştirileri

13. Olağanüstü yetki ve prosedür tartışmaları

• Olağanüstü yetkilerin kalıcılaşması eleştirileri

• İstisnai uygulamaların normal hukuk düzenine taşınması tartışmaları

flag counter