~Türkiye’nin
en tanınmış tarihçilerinden biri olan Ortaylı özellikle Osmanlı tarihi
üzerine çalışmaları ve kendine özgü üslubuyla geniş kitlelere ulaşmıştı.
Ünlü
tarihçi İlber Ortaylı 13 Mart 2026’da İstanbul’da tedavi gördüğü
hastanede 78 yaşında hayatını kaybetti.~
—
“Çalışkan
insan fark yaratır.”
—
“Çalışkanlık
en büyük yetenektir.”
—
“Çalışmadan
başarı olmaz.”
—
“Çok
dil bilmek büyük zenginliktir.”
—
“Önce
okuyun, sonra konuşun.”
—
“Öyle
şey olmaz.”
—
“Üniversite
araştırma merkezi olmalıdır.”
—
“Üniversite
diploma dağıtma yeri değildir.”
—
“Üniversite
diploma fabrikası değildir.”
—
“Üniversite
hayatı tembellik yeri değildir.”
—
“Üniversite
kahvehane değildir.”
—
“Üniversite
meraklı insan yetiştirir.”
—
“Üniversite
tembellik yeri değildir.”
—
“İmparatorluk
tarihi sabırla incelenir.”
—
“İmparatorluk
yönetimi büyük tecrübe ister.”
—
“İmparatorluk
yönetmek başka bir şeydir.”
—
“İmparatorluk
yönetmek kolay değildir”; “İmparatorluk yönetmek çok
farklı bir yönetim biçimidir. Çok sayıda etnik grup, dil ve kültürü
aynı devlet çatısı altında tutmak büyük bir idari tecrübe ister.”
—
“İmparatorluk
yönetmek kolay iş değildir.”
—
“İmparatorluk
yönetmek modern ulus devletten çok daha zor bir iştir.”
—
“İmparatorluklar
geniş ufuk ister.”
—
“İmparatorluklar
kültür üretir.”
—
“İmparatorluklar
uzun hafıza ister.”
—
“İnsan
bilmediğini öğrenmek zorundadır.”
—
“İnsan
bilmediğini kabul etmeyi öğrenmeli.”
—
“İstanbul’da
yaşamak sabır ister.”
—
“İstanbul’u
anlamak için tarih bilmek gerekir.”
—
“İstanbul’u
anlamak için yürümek gerekir.”
—
“İstanbul’u
anlamak kolay değildir.”
—
“İstanbul’u
korumak görevdir.”
—
“İstanbul’u
korumak medeniyet borcudur.”
—
“İstanbul’u
korumak zorundayız.”
—
“İstanbul’u
korumazsanız kaybedersiniz.”
—
“İstanbul’u
sevmeyen tarih sevmez.”
—
“İstanbul’un
hafızası vardır.”
—
“İstanbul’un
kültürü katmanlıdır.”
—
“İstanbul’un
mimarisi tarihtir.”
—
“İstanbul’un
tarihi insanı büyüler.”
—
“İstanbul’un
tarihi katmanlıdır.”
—
“İstanbul
çok şey gördü.”
—
“İstanbul
başlı başına bir medeniyettir.”
—
“İstanbul
bir dünya şehridir.”
—
“İstanbul
bir dünya başkentidir.”
—
“İstanbul
bir imparatorluk başkentidir”; “İstanbul sıradan bir
şehir değildir. İstanbul Roma, Bizans ve Osmanlı’nın başkentidir. Bu
nedenle dünyanın en karmaşık ve en önemli şehirlerinden biridir.”
—
“İstanbul
bir imparatorluk başkentidir.”
—
“İstanbul
bir imparatorluk mirasıdır.”
—
“İstanbul
dünya tarihinin en önemli şehirlerinden biridir.”
—
“İstanbul
dünyanın en karmaşık şehirlerinden biridir.”
—
“İstanbul
dünyanın en zor şehirlerinden biridir.”
—
“İstanbul
kolay kurulmadı.”
—
“İstanbul
sıradan bir şehir değildir.”
—
“İstanbul
sıradan değildir.”
—
“İstanbul
sabır ister.”
—
“İstanbul
yürüyerek öğrenilir.”
—
“İyi
bürokrasi devletin sigortasıdır.”
—
“İyi
tarihçi çok dil bilmelidir.”
—
“İyi
tarihçi sabırlıdır.”
—
“Şehir
hafızası önemlidir.”
—
“Şehir
kültürü kolay oluşmaz.”
—
“Şehirler
insanı eğitir.”
—
“Şehirler
medeniyetin laboratuvarıdır.”
—
“Şehirler
medeniyetin vitrini olur.”
—
“Şehirler
tarih taşır.”
—
“Şehirleri
anlamak tarih bilmekle olur.”
—
“Şehirleri
korumak kültürü korumaktır.”
—
“Akademi
popülerlik yeri değildir.”
—
“Altı
yüz yıl yaşamış bir devleti basit sloganlarla anlatamazsınız.”
—
“Arşiv
görmeden hüküm vermek tehlikelidir.”
—
“Arşiv
görmeden hüküm vermeyin.”
—
“Arşiv
görmeden tarih yazılmaz.”
—
“Arşiv
görmeyen tarihçi yarım tarihçidir.”
—
“Arşiv
sabır ister.”
—
“Araştırın.”
—
“Avrupa’da
da cehalet vardır; sadece daha iyi saklanır.”
—
“Avrupa’nın
başarısı disiplinli kurumlarında yatıyor.”
—
“Avrupa’nın
bugünkü refahı birkaç yüzyıllık sömürge birikiminin sonucudur.”
—
“Avrupa’nın
kurumları sabırla gelişmiştir.”
—
“Avrupa’nın
siyasi sistemi uzun bir evrimin sonucudur.”
—
“Avrupa’nın
tarihi savaşlarla doludur.”
—
“Avrupa’yı
anlamak için tarihini iyi bilmek gerekir.”
—
“Avrupa
devletleri uzun süre imparatorluk mantığıyla hareket etti.”
—
“Avrupa
kendini idealize etmeyi sever.”
—
“Avrupa
medeniyeti sanıldığı kadar homojen değildir.”
—
“Büyük
şehirler büyük kültür üretir.”
—
“Büyük
devletler güçlü kurumlarla ayakta kalır.”
—
“Belge
görmeden hüküm verilmez.”
—
“Bilgi
emek ister.”
—
“Bilgi
insanı sakin yapar.”
—
“Bilgi
olmadan yorum olmaz.”
—
“Bilgi
paylaşılınca büyür.”
—
“Bilgi
paylaşılır.”
—
“Bilgi
sabır ister.”
—
“Bilgi
tevazu gerektirir.”
—
“Bilgi
tevazu getirir.”
—
“Bilgi
tevazu ister.”
—
“Bilgi
toplumu güçlendirir.”
—
“Bilgiye
ulaşmak çaba ister.”
—
“Bilim
ciddiyet ister.”
—
“Bilim
disiplin ister.”
—
“Bilim
insanı şüpheci olmalıdır.”
—
“Bilim
insanı meraklıdır.”
—
“Bilim
kolay değildir.”
—
“Bilim
sabır ister, aceleciye göre değildir.”
—
“Bilmeden
hüküm vermek kolaydır.”
—
“Bilmeden
konuşmak bizim memlekette yaygın bir alışkanlık.”
—
“Bilmeden
konuşmak bu memleketin hastalığı.”
—
“Bilmeden
konuşmak kolaydır.”
—
“Bilmediğiniz
konuda konuşmayın, rezil olursunuz.”
—
“Bir
şehir mimarisiyle konuşur.”
—
“Bir
şehrin ruhu vardır.”
—
“Bir
akademisyen meraklı olmalıdır.”
—
“Bir
millet dilini kaybederse kendini kaybeder.”
—
“Bir
milletin hafızası tarihtir.”
—
“Biraz
araştırın.”
—
“Biraz
okuyun, ufkunuz açılsın.”
—
“Bizde
herkes tarihçi.”
—
“Bu
şekilde düşünmek yanlış.”
—
“Bu
ciddi bir bilimdir.”
—
“Bu
ciddi bir konudur, öyle konuşulmaz.”
—
“Bu
kadar basit düşünmeyin.”
—
“Bu
kadar basit değil.”
—
“Bu
mesele çok karmaşık.”
—
“Bu
söylediğiniz bir şehir efsanesidir.”
—
“Bu
söylediğiniz doğru değil.”
—
“Bunları
bilmeden yorum yapamazsınız.”
—
“Bunu
bilmiyorsanız konuşmayın.”
—
“Cehalet
çok pahalı bir şeydir.”
—
“Cehalet
en büyük tehlikedir.”
—
“Cehaletle
mücadele etmek gerekir.”
—
“Cumhuriyet
büyük bir dönüşüm gerçekleştirdi”; “Cumhuriyet dönemi
Türkiye’nin modernleşmesinde çok önemli bir aşamadır. Bu dönüşüm kısa
sürede büyük değişiklikler getirmiştir.”
—
“Cumhuriyet
büyük bir modernleşme projesidir.”
—
“Cumhuriyet
bir modernleşme projesidir.”
—
“Cumhuriyet
elitleri büyük bir dönüşüm gerçekleştirdi.”
—
“Cumhuriyet
elitleri ciddi bir dönüşüm gerçekleştirdi.”
—
“Cumhuriyet
kısa sürede büyük dönüşümler gerçekleştirdi.”
—
“Cumhuriyet
Türkiye’nin modernleşmesinde kritik rol oynadı.”
—
“Devlet
aklı kısa vadeli değildir.”
—
“Devlet
geleneği önemlidir.”
—
“Devlet
geleneği kırılınca toparlamak zordur.”
—
“Devlet
geleneği kolay oluşmaz.”
—
“Devlet
geleneği uzun tecrübeyle oluşur.”
—
“Devlet
hafızası çok önemlidir.”
—
“Devlet
hafızası önemlidir.”
—
“Devlet
yönetimi ciddi iştir.”
—
“Devlet
yönetimi popüler söylemlerle yapılmaz.”
—
“Devlet
yönetmek sabır ister.”
—
“Dil
öğrenin.”
—
“Dil
öğrenmeden dünya anlaşılmaz.”
—
“Dil
öğrenmek sabır ister.”
—
“Dil
öğrenmek Türkiye’de ihmal ediliyor.”
—
“Dil
öğrenmek ufuk açar.”
—
“Dil
bilmeden akademisyen olunmaz.”
—
“Dil
bilmeden dünyayı anlayamazsınız.”
—
“Dil
bilmeden tarihçi olunmaz”; “Tarihçi olmak isteyen
insanın birçok dil bilmesi gerekir. Osmanlı tarihi çalışacaksanız
Osmanlıca, Fransızca, Almanca ve başka dilleri öğrenmek zorundasınız.”
—
“Dil
bilmeden tarih çalışılmaz.”
—
“Dil
bilmek ufuk açar.”
—
“Dil
bilmeyen akademisyen olmaz.”
—
“Dil
bilmeyen insan dünyayı anlayamaz.”
—
“Dil
bilmeyen tarihçi olmaz.”
—
“Dil
düşüncenin evidir.”
—
“Dil
insanın kimliğidir.”
—
“Dil
kültürü taşır.”
—
“Dil
kültürün evidir.”
—
“Dil
kültürün temelidir.”
—
“Dil
kaybı kültür kaybıdır.”
—
“Dilini
bilmeyen kültürünü anlayamaz.”
—
“Diploma
almakla eğitim bitmez.”
—
“Disiplin
başarı getirir.”
—
“Diziler
eğlencedir; tarih değildir.”
—
“Eğitim
bir ülkenin kaderini belirler.”
—
“Eğitim
bir milletin kaderidir.”
—
“Eğitim
en büyük yatırımdır.”
—
“Eğitim
kültür üretir.”
—
“Evladım,
bilmediğiniz konuda konuşmayın.”
—
“Evladım,
biraz okuyun.”
—
“Gençler
çok okumalı.”
—
“Gençler
dünyayı gezmeli.”
—
“Gençler
daha çok okumalı.”
—
“Gençler
daha çok okumalıdır.”
—
“Gençler
dil öğrenmeli.”
—
“Gençler
klasik eserleri okumalı.”
—
“Gençler
okuyun.”
—
“Gençler
seyahat etmeli.”
—
“Gençler
tarihlerini öğrenmeli.”
—
“Gençler
tembel olmamalı.”
—
“Gençlik
öğrenme zamanıdır.”
—
“Gerçek
bilgi araştırmayla bulunur.”
—
“Gerçek
bilgi sabırla elde edilir.”
—
“Gerçek
tarih bazen sıkıcıdır ama doğrudur.”
—
“Her
şey popüler kültür değildir.”
—
“Her
şey siyaset değildir.”
—
“Her
şeyi basitleştirmek doğru değildir.”
—
“Her
şeyi bilen insan genellikle az bilendir.”
—
“Her
şeyi bilen insan genellikle hiçbir şey bilmez.”
—
“Her
şeyi bilen insan yoktur.”
—
“Her
şeyi sosyal medyadan öğrenemezsiniz.”
—
“Her
belge yeni bir hikâye anlatır.”
—
“Her
duyduğunuza inanmayın.”
—
“Her
gördüğünüz şeyi bilgi sanmayın.”
—
“Her
iddia tarih değildir.”
—
“Her
konunun uzmanı olmaz insan.”
—
“Her
popüler şey doğru değildir.”
—
“Her
toplum kendi geçmişiyle hesaplaşmak zorundadır.”
—
“Kültür
bir milletin omurgasıdır.”
—
“Kültür
birikim ister.”
—
“Kültür
birikimdir.”
—
“Kültür
emek ister.”
—
“Kültür
insanı inceltir.”
—
“Kültür
kazanın.”
—
“Kültür
mirasımıza sahip çıkın.”
—
“Kültür
okumakla gelişir.”
—
“Kültür
sabır ister.”
—
“Kültür
seviyesi düşerse devlet de zayıflar.”
—
“Kültür
seviyesi düştüğünde toplum zayıflar.”
—
“Kültür
seyahatle gelişir.”
—
“Kültür
toplumun ruhudur.”
—
“Kültür
uzun bir yolculuktur.”
—
“Kültür
uzun yolculuktur.”
—
“Kültür
yolculuktur.”
—
“Kültürlü
insan merak eder.”
—
“Kültürlü
insan meraklıdır.”
—
“Kültürlü
insan saygılı olur.”
—
“Kültürlü
toplum güçlü olur.”
—
“Kültürlü
toplum kolay yetişmez.”
—
“Kültürlü
toplum saygılı olur.”
—
“Kültürler
diller üzerinden anlaşılır.”
—
“Kültürsüz
toplum güçlü olamaz.”
—
“Kültürsüz
zenginlik faydasızdır.”
—
“Kültürsüz
zenginlik işe yaramaz.”
—
“Kültürsüz
zenginlik tehlikelidir.”
—
“Kütüphane
kullanın.”
—
“Kütüphane
kullanmayan öğrenci eksiktir.”
—
“Kütüphane
medeniyetin kalbidir.”
—
“Kitap
dosttur.”
—
“Kitap
insanı büyütür.”
—
“Kitap
insanın ufkunu açar.”
—
“Kitap
medeniyetin temelidir.”
—
“Kitap
okumak bir lüks değil, zorunluluktur.”
—
“Kitap
okumak bir zorunluluktur.”
—
“Kitap
okumak zararlı değildir.”
—
“Kitap
okumayanın dünyası küçüktür.”
—
“Kitap
okumayan adamın fikri olmaz.”
—
“Kitap
okumayan adamdan entelektüel çıkmaz.”
—
“Kitap
okumayan insanın fikri olmaz.”
—
“Kitap
okumayan toplum gelişemez.”
—
“Kitap
okuyan gençlik güçlü toplum demektir.”
—
“Kitapla
büyüyen toplum gelişir.”
—
“Kitaplar
en iyi öğretmendir.”
—
“Kitaplarla
yaşayın.”
—
“Klasikler
okunmadan kültür olmaz.”
—
“Klasikleri
okuyun.”
—
“Kurumsallaşma
olmadan devlet olmaz.”
—
“Kurumsallaşma
olmadan güçlü devlet olmaz.”
—
“Medeniyet
birikimdir.”
—
“Medeniyet
sabırla inşa edilir.”
—
“Medeniyet
sabırla kurulur.”
—
“Medeniyet
sadece teknoloji değildir.”
—
“Merak
bilim insanının temelidir.”
—
“Merak
eden öğrenci başarılı olur.”
—
“Merak
eden insan öğrenir.”
—
“Merak
eden insan gelişir.”
—
“Merak
edin.”
—
“Merak
etmeyen öğrenci öğrenemez.”
—
“Merak
insanı geliştirir.”
—
“Merak
iyidir.”
—
“Meraklı
olun.”
—
“Meraksız
öğrenci bilim yapamaz.”
—
“Milletler
hafızalarıyla ayakta durur.”
—
“Milletler
tarihleriyle yaşar.”
—
“Modern
devlet güçlü kurumlarla ayakta kalır.”
—
“Modernleşme
sabır isteyen bir süreçtir.”
—
“Modernleşme
sadece teknoloji değildir.”
—
“Modernleşme
taklit değil uyarlamadır.”
—
“Modernleşme
taklit değildir; uyarlamadır.”
—
“Okuma
alışkanlığı ailede başlar.”
—
“Okuma
alışkanlığı küçük yaşta başlar.”
—
“Okuma
alışkanlığı zayıf bir toplum ilerleyemez.”
—
“Okuma
alışkanlığı zayıf olan bir toplum güçlü kültür üretemez.”
—
“Okumadan
fikir sahibi olan çok.”
—
“Okumadan
fikir sahibi olmak ciddi bir sorundur.”
—
“Okumadan
konuşmak ayıptır.”
—
“Okumak
alışkanlıktır.”
—
“Okumak
bir alışkanlıktır.”
—
“Okumak
insanı özgürleştirir.”
—
“Okumak
insanı adam eder.”
—
“Okumak
insanı büyütür.”
—
“Okumak
zor ama gereklidir.”
—
“Okumaktan
vazgeçmeyin.”
—
“Okumayan
öğrenci üniversitede ne yapar?”
—
“Okumayan
öğrenci tarihçi olamaz.”
—
“Okumayan
insanın fikri olmaz, sadece kanaati olur.”
—
“Okumayan
insan fikir sahibi olamaz.”
—
“Okumayan
toplum gelişemez.”
—
“Okumayan
toplum ilerleyemez.”
—
“Okuyan
az ama konuşan çok.”
—
“Okuyan
gençlik güçlü toplum demektir.”
—
“Okuyan
insan özgürdür.”
—
“Okuyan
insan değişir.”
—
“Okuyan
toplum gelişir.”
—
“Osmanlı’da
bürokrasi önemliydi.”
—
“Osmanlı’nın
askeri sistemi uzun süre çok etkiliydi.”
—
“Osmanlı’nın
başarısı kurumlarının gücünden geliyordu.”
—
“Osmanlı’nın
başarısı kurumlarında saklıdır.”
—
“Osmanlı’nın
eğitim sistemi dönemin şartlarına göre gelişmişti.”
—
“Osmanlı’nın
gücü kurumlarından geliyordu.”
—
“Osmanlı’nın
hukuk sistemi karmaşık ama işlevseldi.”
—
“Osmanlı’nın
idari sistemi çok güçlüydü.”
—
“Osmanlı’nın
kültürel mirası büyüktür.”
—
“Osmanlı’nın
yönetim geleneği güçlüydü.”
—
“Osmanlı’yı
anlamadan Balkanları anlayamazsınız.”
—
“Osmanlı’yı
anlamadan Balkanları ve Orta Doğu’yu anlayamazsınız.”
—
“Osmanlı’yı
anlamadan Türkiye’yi anlamak mümkün değildir.”
—
“Osmanlı’yı
anlamadan Türkiye’yi anlayamazsınız.”
—
“Osmanlı’yı
küçümsemek bilgisizliktir”; “Osmanlı Devleti altı yüz
yıl yaşamış bir imparatorluktur. Böyle bir sistemi küçümsemek ciddi bir
tarih bilgisi eksikliğini gösterir. Bu devlet güçlü kurumlara
dayanıyordu.”
—
“Osmanlı’yı
küçümsemek tarih bilmemektir.”
—
“Osmanlı’yı
romantize etmek de küçümsemek de aynı derecede yanlıştır.”
—
“Osmanlı’yı
romantize etmek de küçümsemek de hatadır.”
—
“Osmanlı’yı
ya romantize ediyoruz ya da küçümsüyoruz.”
—
“Osmanlı
çok uluslu bir devletti.”
—
“Osmanlı
şehir kültürü güçlüydü.”
—
“Osmanlı
bürokrasisi çok gelişmişti.”
—
“Osmanlı
bürokrasisi dönemin Avrupa devletlerinden geri değildi.”
—
“Osmanlı
bürokrasisi dünyanın en sofistike sistemlerinden biridir.”
—
“Osmanlı
bürokrasisi son derece gelişmişti.”
—
“Osmanlı
bir dünya devletiydi.”
—
“Osmanlı
bir imparatorluktu; bunu küçük görmeyin.”
—
“Osmanlı
bir kabile devleti değil, çok karmaşık bir imparatorluktu.”
—
“Osmanlı
dünya tarihinin en önemli imparatorluklarından biridir.”
—
“Osmanlı
dünya ticaretinde önemli rol oynadı.”
—
“Osmanlı
devlet aklı kolay kurulmadı.”
—
“Osmanlı
devlet aklı uzun tecrübenin ürünüdür.”
—
“Osmanlı
devlet aklı uzun tecrübeyle oluştu.”
—
“Osmanlı
diplomasi konusunda çok deneyimliydi.”
—
“Osmanlı
tarihi ezber değil, analiz ister.”
—
“Osmanlı
tarihi ideolojiyle değil belgelerle incelenir.”
—
“Osmanlı
tarihi ideolojiyle değil belgeyle incelenmelidir.”
—
“Osmanlı
tarihi ideolojiyle değil bilgiyle incelenir.”
—
“Osmanlı
tarihini anlamak sabır ister.”
—
“Osmanlı
tarihini küçümsemek bilgisizliktir.”
—
“Popüler
tarih çoğu zaman yarı doğrudur.”
—
“Popüler
tarih dikkatle okunmalıdır.”
—
“Popüler
tarih insanları yanıltır.”
—
“Popüler
tarih sizi yanıltır.”
—
“Popüler
tarih tehlikeli olabilir.”
—
“Popüler
tarih tehlikelidir”; “Popüler tarih insanlara kolay
geliyor ama çoğu zaman eksik ve yanlış bilgiler içeriyor. Tarih ciddi
bir araştırma alanıdır.”
—
“Sabır
bilim insanının erdemidir.”
—
“Sanat
medeniyetin göstergesidir.”
—
“Sanat
toplumun ruhudur.”
—
“Seyahat
edin.”
—
“Siyaset
tarih bilmeden yapılamaz.”
—
“Siz
önce temel kaynakları okuyun.”
—
“Türkiye’de
akademi güçlenmelidir.”
—
“Türkiye’de
bürokrasi geleneği güçlüdür.”
—
“Türkiye’de
devlet yönetimi konusunda ciddi bir tarih mirası vardır.”
—
“Türkiye’de
herkes uzman.”
—
“Türkiye’de
tarih bilinci gelişmelidir.”
—
“Türkiye’de
tarih bilinci yeterince gelişmiş değildir.”
—
“Türkiye’nin
şehirleri büyük tarih taşır.”
—
“Türkiye’nin
en büyük gücü kültürüdür.”
—
“Türkiye’nin
en büyük meselesi eğitimdir.”
—
“Türkiye’nin
en büyük sorunu eğitimdir”; “Türkiye’nin en büyük
meselesi eğitimdir. Okuma alışkanlığı zayıf olan bir toplumun kültür
üretmesi zordur. Üniversite sadece diploma veren yer olmamalıdır.”
—
“Türkiye’nin
en büyük sorunu eğitimdir.”
—
“Türkiye’nin
gücü kültüründen gelir.”
—
“Türkiye’nin
gücü tarihinden gelir.”
—
“Türkiye’nin
kültür mirası çok büyüktür.”
—
“Türkiye’nin
modernleşmesi çok karmaşık bir süreçtir.”
—
“Türkiye’nin
modernleşmesi sancılı ama kaçınılmazdı.”
—
“Türkiye’nin
modernleşmesi sancılı ama kaçınılmazdır.”
—
“Türkiye
büyük bir tarih mirasına sahiptir.”
—
“Türkiye
eski bir devlet geleneğine sahiptir.”
—
“Türkiye
genç bir cumhuriyet ama çok eski bir devlet geleneğine sahiptir.”
—
“Türkiye
genç bir cumhuriyet ama eski bir devlettir.”
—
“Türkiye
genç bir nüfusa sahip ama kültür birikimi eskidir.”
—
“Türkiye
genç bir nüfusa sahiptir.”
—
“Türkiye
kültürel çeşitliliğe sahiptir.”
—
“Tarihçi
belgeyle konuşur.”
—
“Tarihçi
dedikodu yapmaz.”
—
“Tarihçi
dil bilmeden çalışamaz.”
—
“Tarihçi
ideolog değildir.”
—
“Tarihçi
romantik olamaz.”
—
“Tarihçi
sabırsız olamaz.”
—
“Tarihçilik
merak ve disiplin işidir.”
—
“Tarih
öğrenilir.”
—
“Tarih
öğrenmek sabır işidir.”
—
“Tarih
öğrenmek zihni keskinleştirir.”
—
“Tarih
araştırma işidir, tahmin işi değil.”
—
“Tarih
araştırma ister.”
—
“Tarih
böyle öğrenilmez.”
—
“Tarih
böyle yazılmaz.”
—
“Tarih
bilmeyen toplum yönünü kaybeder.”
—
“Tarih
bilmeyen toplumlar çocuk kalır.”
—
“Tarih
bir laboratuvar değildir ama deneyimdir.”
—
“Tarih
ciddi iştir; sloganla yapılmaz.”
—
“Tarih
dersleri milletlerin aynasıdır.”
—
“Tarih
dizi izleyerek öğrenilmez.”
—
“Tarih
dizilerinden tarih öğrenilmez.”
—
“Tarih
dizilerinden tarih öğrenilmez; “Tarih dizileri eğlence ürünüdür.
İnsanlar bunları gerçek tarih zannediyor. Tarih böyle öğrenilmez. Tarih
öğrenmek için arşiv, belge ve ciddi kitaplar gerekir.”
—
“Tarih
geçmişi anlamak kadar bugünü anlamaktır.”
—
“Tarih
propaganda aracı yapılmamalıdır.”
—
“Tarih
romantik değildir.”
—
“Tarih
romantiklerin işi değildir.”
—
“Tarih
romantiklerin oyuncağı değildir.”
—
“Tarih
romantizm değildir.”
—
“Tarih
sabır ister.”
—
“Tarih
sabırla öğrenilir.”
—
“Tarih
sadece geçmiş değildir; bugünün aklıdır.”
—
“Tarih
slogan değildir.”
—
“Tarih
sloganla anlatılmaz.”
—
“Tarih
Twitter’dan öğrenilmez.”
—
“Tarih
uzun bir hikâyedir.”
—
“Tarih
uzun hikâyedir.”
—
“Tarih,
dedikodu değildir; disiplin ister.”
—
“Tarihi
ideolojiyle değil bilgiyle inceleyin.”
—
“Tarihi
küçümsemek cehalettir.”
—
“Tarihi
romanlardan değil, belgelerden öğrenin.”
—
“Tarihi
romantize etmek kolaydır.”
—
“Tarihi
sevin.”
—
“Tarihi
sloganla anlatamazsınız.”
—
“Tarihi
sloganlarla anlatamazsınız.”
—
“Tarihle
ideoloji karıştırılırsa ortaya masal çıkar.”
—
“Tarihte
kesin hükümler tehlikelidir.”
—
“Tarihte
kesin konuşanlar genellikle az bilenlerdir.”
—
“Televizyon
tartışmaları çoğu zaman gürültüdür.”
—
“Toplum
eğitimsiz kalamaz.”
—
“Toplum
hafızasız yaşayamaz.”
—
“Toplum
kültürle büyür.”
—
“Toplum
kültürle güçlenir.”
—
“Toplum
kültürle gelişir.”
—
“Toplum
kültürle yükselir.”
—
“Toplum
okumazsa ilerleyemez.”
—
“Toplum
tarih bilmeden gelişemez.”
—
“Toplumlar
eğitimle yükselir.”
—
“Toplumun
kültürel dönüşümü zaman alır.”
—
“Yanlış
bilgiyle tartışma olmaz.”